Ακολουθήστε την «ΑΥΓΗ»
Ο επιλεγμένος κατάλογος δεν υπάρχει πλέον.

Ο πάστορας, το τσιτάτο και οι διαστρεβλώσεις του

Ο Μάρτιν Νιμέλερ ήταν γιος ευαγγελικού ιερέα. Στον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμουπηρέτησε στο αυτοκρατορικό ναυτικό

"Όταν οι ναζιστές ήρθαν για να πάρουν τους κομμουνιστές, σιώπησα επειδή δεν ήμουν κομμουνιστής. Όταν φυλάκισαν τους σοσιαλδημοκράτες, σιώπησα γιατί δεν ήμουν σοσιαλδημοκράτης. Όταν ήρθαν να πάρουν τους συνδικαλιστές, δεν διαμαρτυρήθηκα γιατί δεν ήμουν συνδικαλιστής. Όταν ήρθαν να συλλάβουν εμένα...

Του Γιάννη Ευστρατίου

"Όταν οι ναζιστές ήρθαν για να πάρουν τους κομμουνιστές, σιώπησα επειδή δεν ήμουν κομμουνιστής. Όταν φυλάκισαν τους σοσιαλδημοκράτες, σιώπησα γιατί δεν ήμουν σοσιαλδημοκράτης. Όταν ήρθαν να πάρουν τους συνδικαλιστές, δεν διαμαρτυρήθηκα γιατί δεν ήμουν συνδικαλιστής. Όταν ήρθαν να συλλάβουν εμένα, δεν υπήρχε πια κανείς για να διαμαρτυρηθεί".

Martin Niemoeller (1892-1984)

 

Η παραπάνω ρήση του Γερμανού πάστορα αναφέρεται συχνά τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας με αφορμή την έξαρση του νεοναζισμού. Μερικοί την αποδίδουν στον Μπρεχτ (π.χ. Άγγελος Μανταδάκης, "Αυγή", 12.9.2012 ), όπως συνέβη πρόσφατα και με στίχο του Φώντα Λάδη. Αλλού ο πάστορας έγινε ποιητής (M. Πουρνάρα, "Καθημερινή", 13.10.2013 ). Πολλές είναι οι διαστρεβλώσεις που υπέστη το κείμενο. Ο καθένας προσθέτει κατά βούληση Εβραίους, τσιγγάνους, καθολικούς κ.λπ. Αξεπέραστη είναι η κατά Πάσχον Μανδραβέλη εκδοχή ("Καθημερινή", 7.6.2009), όπου κατά σειράν απαριθμούνται οι Εβραίοι, οι καθολικοί, τα συνδικάτα και οι βιομήχανοι (επιτέλους, κοινωνική ειρήνη!) και η Προτεσταντική Εκκλησία. Δυστυχώς, την ίδια λογοκριτική διάθεση ως προς τους κομμουνιστές εξέφρασαν και οι ιδρυτές του Μουσείου του Ολοκαυτώματος της Ουάσιγκτον (το πρώτο της σειράς εγκαινιάστηκε το 1993) που είχαν την έμπνευση να χαράξουν τα λόγια του Νιμέλερ σε εσωτερικό τοίχο του κτηρίου.

Αξίζει τον κόπο να μελετήσουμε την προσωπικότητα του Νιμέλερ. Πώς, αλήθεια, ένας διοικητής υποβρυχίου γίνεται ιερέας, πώς ένας ψηφοφόρος των ναζιστών από το 1924 βρέθηκε έγκλειστος σε στρατόπεδο συγκέντρωσης και πώς, τέλος, ο ίδιος άνθρωπος μετά το 1945 αναδείχθηκε σε μαχητικό ειρηνιστή και φίλο του ριζοσπαστικού φοιτητικού κινήματος;

Ο Νιμέλερ ήταν γιος ευαγγελικού ιερέα. Στον 1ο Παγκόσμιο Πόλεμο υπηρέτησε στο Αυτοκρατορικό Ναυτικό. Ως διοικητής υποβρυχίου βρέθηκε το 1917 στο Ντακάρ της Σενεγάλης (τότε γαλλική αποικία). Μέσα σ' ένα πλοίο στο λιμάνι (υποψήφιος στόχος) βρισκόταν ο Άλμπερτ Σβάιτσερ, αργότερα συναγωνιστής του στο ειρηνιστικό κίνημα, που σε επιστολή του τού υπενθύμισε το γεγονός. Μετά τον πόλεμο ο Νιμέλερ σπούδασε Ευαγγελική Θεολογία και έγινε ιερέας το 1924. Το κίνητρο γι' αυτή την απόφαση ήταν η επιθυμία του να δώσει νόημα στην αποπροσανατολισμένη κοινωνία με το μήνυμα του χριστιανισμού. Το 1931 ανέλαβε την ενορία του Ντάλεμ στο Βερολίνο. Την ίδια εποχή, το ανερχόμενο ναζιστικό κόμμα επιχειρούσε την άλωση των εκκλησιών μέσω της οργάνωσης Γερμανοί Χριστιανοί (Deutsche Christen), που είχε έμβλημα ένα σύμπλεγμα της σβάστικας με τον σταυρό. Ο αντισημίτης Νιμέλερ έγινε σιγά - σιγά πολέμιος του καθεστώτος και συνίδρυσε το 1934 την Εκκλησία της Ομολογίας (Bekennende Kirche), οργάνωση που θεωρούσε τους ναζιστές χριστιανούς αιρετικούς.

Αρχικά ο Νιμέλερ ζητούσε έναν συμβιβασμό με τους ναζιστές ως προς τον βαθμό ιεραρχίας των ιερέων εβραϊκής προέλευσης, δηλαδή να μη διεκδικούν αυτοί υψηλά αξιώματα. Στη συνέχεια αρνήθηκε να τους αποκλείσει από το σώμα της εκκλησίας, με συνέπεια τον εγκλεισμό του στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Ζαξενχάουζεν (KZ Sachsenhausen) στα περίχωρα του Βερολίνου το 1937. Ο ιστορικός Φριτς Στερν αναφέρει στα απομνημονεύματά του ("Five Germanys I have known", 2006) μια παραβολή που κυκλοφορούσε από στόμα σε στόμα: ένας παπάς στην κυριακάτικη λειτουργία καλεί τρεις φορές τους μη άριους να αποχωρήσουν. Την τρίτη φορά η μορφή του Ιησού εξαφανίζεται από τον σταυρό. Ο Νιμέλερ εθεωρείτο προσωπικός κρατούμενος του Χίτλερ. Η αρχική απόφαση για εκτέλεσή του προκάλεσε έντονες διαμαρτυρίες στο εξωτερικό (Μεγ. Βρετανία), με αποτέλεσμα να μετατραπεί σε κάθειρξη. Με την κήρυξη του πολέμου (1.9.1939), ο Νιμέλερ ζήτησε από τον Φύρερ να αναλάβει τη διοίκηση υποβρυχίου, αίτηση που απερρίφθη.

Το 1941 έγινε η μεταγωγή του στο Νταχάου. Απελευθερώθηκε το 1945 από τον αμερικανικό στρατό. Ο στρατηγός Κλέι, διοικητής της αμερικανικής ζώνης κατοχής του Βερολίνου, σημείωνε σε αναφορά του: "Ο Νιμέλερ δεν έχει απορρίψει όλες τις μιλιταριστικές και εθνικιστικές αντιλήψεις του". Πράγματι, ο Νιμέλερ καταδίκασε το σχέδιο Μόργκενταου που προέβλεπε την αποβιομηχανοποίηση της Γερμανίας σαν σχέδιο εκριζώσεως του γερμανικού λαού και ετάχθη κατά των πρακτικών που ακολουθήθηκαν στη δίκη της Νυρεμβέργης. Ως πρόεδρος της Ευαγγελικής Εκκλησίας της Έσσης και του Νασάου (1947-64) και μέλος της εκτελεστικής επιτροπής και αργότερα (1961-68) ως ένας από τους έξι προέδρους του οικουμενικού συμβουλίου των εκκλησιών, ο Νιμέλερ ανέπτυξε δράση κατά του επανεξοπλισμού και της συμμετοχής στο ΝΑΤΟ της Δυτ. Γερμανίας.

Το 1952 επισκέφθηκε τη Μόσχα και το 1967 το Βόρειο Βιετνάμ. Σε συνθήκες ψυχρού πολέμου τιμήθηκε για την ειρηνιστική του δράση με το βραβείο Λένιν της ΕΣΣΔ και με αντίστοιχο μετάλλιο της ΛΔΓ. Μετά τον θάνατο του ηγέτη του γερμανικού φοιτητικού κινήματος της δεκαετίας του '60 Ρούντι Ντούτσκε (Δεκ. 1979), ο Νιμέλερ παραχώρησε τον τάφο που κατείχε στο Ντάλεμ. Έτσι ο κόκκινος Ρούντι αναπαύεται στην αριστοκρατική περιοχή της γερμανικής πρωτεύουσας.

Δείτε όλα τα σχόλια
Κύριο άρθρο

Η ψήφος των αποδήμων

Από τις μεγαλόστομες διακηρύξεις του Τ. Θεοδωρικάκου για «το δικαίωμα της ψήφου των Ελλήνων σε όλη τη Γη» και τους πύρινους λόγους του Μητσοτάκη στην Αστόρια («το 2023 θα ψηφίσετε από τον τόπο διαμονής σας») μέχρι τις συνεχείς αναδιπλώσεις,

Δειτε ολοκληρο το αρθρο