Είναι ήδη ο μεγαλύτερος σε διάρκεια πόλεμος στον οποίο έχουν εμπλακεί άμεσα οι ΗΠΑ στη μέχρι σήμερα ιστορία τους. Πιο μεγάλος κι από τον πόλεμο στο Βιετνάμ (που τερματίστηκε στις 30 Απριλίου 1975 με την πτώση της Σαϊγκόν) αν θεωρηθεί ότι η άμεση θερμή εμπλοκή των ΗΠΑ σ’ αυτόν άρχισε το 1964, όταν ο Πρόεδρος Λίντον Τζόνσον εξουσιοδοτήθηκε από το Κογκρέσο να στείλει μάχιμες μονάδες στο Νότιο Βιετνάμ.
Από το 2001, οπότε ο πρόεδρος Μπους ο νεότερος κήρυξε τον πόλεμο στο καθεστώς των Ταλιμπάν, η στρατιωτική εμπλοκή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν συνεχίζεται δίχως ανάπαυλα με περιόδους έξαρσης και ύφεσης σε μια σύγκρουση που έχει ήδη διαρκέσει περισσότερο απ’ όσο αθροιστικά ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος και ο πόλεμος της Κορέας.
Παρά τις ριζικές αλλαγές που μεσολάβησαν έκτοτε σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο, οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν δέσμιες της αδιέξοδης, αιματηρής, δαπανηρής σύγκρουσης την οποία άρχισαν πριν από 17 χρόνια και που, όπως και στην περίπτωση του Βιετνάμ, δεν έχουν κατορθώσει να κερδίσουν κυρίως λόγω της ασύμμετρης φύσης της.
Όμως η κατάσταση έχει φτάσει πλέον σε οριακό σημείο και η τρέχουσα αμερικανική διοίκηση προφανώς υπό καθαρά ρεαλιστική σκοπιά φαίνεται να αναθεωρεί εκ βάθρων τη στρατηγική της. Μπορεί να μην κατόρθωσε να κατατροπώσει τον θανάσιμο εχθρό της Ουάσιγκτον, πάνω στον οποίο βασίστηκε μια ολόκληρη ιδεολογική κατασκευή περί «πολέμου κατά του τρόμου» και «διάδοσης της δημοκρατίας», ωστόσο μπορεί πάντα να τον προσεταιριστεί και να συνδιαλλαγεί μαζί του.
Το σχέδιο
Όπως ανακοίνωσε χθες ο Αμερικανός επικεφαλής διαπραγματευτής για το Αφγανιστάν Ζαλμάι Χαλιζάντ, Αμερικανοί και Ταλιμπάν συμφώνησαν πάνω στο πλαίσιο μιας κατ’ αρχήν ειρηνευτικής συμφωνίας, στη βάση της οποίας οι Ταλιμπάν θα εγγυηθούν ότι το αφγανικό έδαφος δεν θα χρησιμοποιηθεί από τρομοκρατικές οργανώσεις, δέσμευση που θα μπορούσε να οδηγήσει στην πλήρη απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από τη χώρα, εφόσον υπάρξουν κι άλλες παραχωρήσεις.
Σύμφωνα με τον Χαλιζάντ, τον οποίο επικαλούνται οι “New York Times”, αυτές πρέπει να περιλαμβάνουν και μια συμφωνία των Ταλιμπάν για εκεχειρία καθώς και την αποδοχή εκ μέρους τους των απευθείας συνομιλιών με την αφγανική κυβέρνηση, ζητήματα που όμως στο παρελθόν είχαν απορριφθεί κατηγορηματικά.
«Έχουμε ένα σχέδιο πλαισίου το οποίο πρέπει να εξελιχθεί πριν πάρει τη μορφή συμφωνίας» δήλωσε ο Αμερικανός διαπραγματευτής υποστηρίζοντας ό,τι «προς ικανοποίησή μας, οι Ταλιμπάν έχουν δεσμευτεί πως θα πράξουν ότι είναι αναγκαίο για να μην γίνει ποτέ το έδαφος του Αφγανιστάν μια πλατφόρμα διεθνών τρομοκρατικών ομάδων και ατόμων».
Αφότου οι προσπάθειες για προσέγγιση και ειρηνευτική συμφωνία πάγωσαν εδώ και εννέα χρόνια, το τελευταίο σχέδιο, αν και προκαταρκτικό, φαίνεται να είναι η σημαντικότερη μέχρι στιγμής ουσιαστική κίνηση με στόχο τον τερματισμό ενός πολέμου που μαίνεται επί σχεδόν δύο δεκαετίες, έχει κοστίσει τις ζωές δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων και έχει στιγματίσει βαθιά την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Υψηλόβαθμος Αμερικανούς αξιωματούχος μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας δήλωσε στους “NYT” ότι η αντιπροσωπεία των Ταλιμπάν έχει ζητήσει χρόνο ώστε να συννενοηθεί με την ηγεσία της για τα αμερικανικά αιτήματα περί συμφωνίας εκεχειρίας και απευθείας διαλόγου με την κυβέρνηση της Καμπούλ. Η ίδια πηγή χαρακτήρισε τα ζητήματα αυτά «αλληλένδετα» και σαφώς μέρος του συνολικού «πακέτου συμφωνίας».
Ανώτερος αξιωματούχος των Ταλιμπάν, τον οποίο επίσης επικαλείται η έγκυρη αμερικανική εφημερίδα, επιβεβαίωσε την ύπαρξη του σχεδίου συμφωνίας «για την απόσυρση των ξένων στρατευμάτων» και παράλληλα επανέλαβε τη δέσμευση ότι το έδαφος του Αφγανιστάν δεν θα χρησιμοποιηθεί ως πεδίο επιχειρήσεων από άλλους. Κατά τον ίδιο, «ομάδες εργασίας» θα επεξεργαστούν τις λεπτομέρειες της συμφωνίας και το χρονοδιάγραμμα της απόσυρσης.
Σε διάγγελμά του χθες από την τηλεόραση, ο Αφγανός Πρόεδρος Άσραφ Γάνι δήλωσε ότι η παρουσία ξένων δυνάμεων στη χώρα του, που στηρίζεται σε μια διεθνή συμφωνία, δεν θα είναι αναγκαία μακροπρόθεσμα και τόνισε χαρακτηριστικά πως "κανένας Αφγανός δεν θέλει ξένες δυνάμεις στην πατρίδα του". Ο Πρόεδρος Γάνι κάλεσε επίσης τους Ταλιμπάν να "δεσμευτούν σε σοβαρές συνομιλίες" με την κυβέρνηση της Καμπούλ μετά τις πολυήμερες διαπραγματεύσεις που είχαν στην Ντόχα του Κατάρ με την αντιπροσωπεία των Αμερικανών.
