HAYGH

«Ανίκητος» (Invictus)

Από τους Ίστγουντ-Φρίμαν, αλλά χωρίς αιχμές…

Σκηνοθεσία: Κλιντ Ίστγουντ

Ερμηνεία: Μόργκαν Φρίμαν, Ματ Ντέιμον

Η ταινία αυτή του Κλιντ Ίστγουντ για ένα «επεισόδιο» από την πολυτάραχη ζωή του Νέλσον Μαντέλα θέτει για μένα δύο ζητήματα και οφείλω να καταθέσω τον προβληματισμό μου εξαρχής: εδώ και χρόνια ο Μόργκαν Φρίμαν προσπαθούσε να υλοποιήσει διάφορα σχέδια για κινηματογραφικές βιογραφίες του Μαντέλα, που θα αναφέρονταν, όπως είναι ευνόητο, στον επί δεκαετίες αγώνα του, για την ανατροπή του ρατσιστικού καθεστώτος της Νότιας Αφρικής. Δυστυχώς, κανένα από αυτά τα σχέδια δεν έφτασε να υλοποιηθεί - με το σκεπτικό, όπως έχει λεχθεί, ότι οι «έρευνες αγοράς» δείχνουν πως το κοινό δεν ενδιαφέρεται για ταινίες που δίνουν έμφαση στο καθεστώς του απαρτχάιντ και στον αγώνα εναντίον του. Κάπως έτσι ο Μόργκαν Φρίμαν «συμβιβάστηκε» στο σχέδιο του «Ανίκητου», μιας ταινίας που «διαγράφει» το παρελθόν, δίνει έμφαση στη συμφιλίωση και όπου ο Μαντέλα είναι ουσιαστικά αν όχι «δεύτερος», τουλάχιστον «ισότιμος» ήρωας με τον εκπρόσωπο της λευκής μειοψηφίας, τον νεαρό αρχηγό της ομάδας ράγκμπι που ήταν το καμάρι των ρατσιστών. Η ταινία αφηγείται την επιδέξια πολιτική «κατευνασμού» από τη μεριά του Μαντέλα, μια και η λευκή μειοψηφία κρατούσε ακόμη στα χέρια της την ουσιαστική οικονομική-θεσμική εξουσία. Ο νέος ηγέτης της χώρας επέλεξε το 1995 ως πεδίο συμβολικής συμφιλίωσης το χώρο του αθλητισμού, παίρνοντας το ρίσκο να καταστήσει την ομάδα-καμάρι του προηγούμενου καθεστώτος, έμβλημα της νέας εθνικής ενότητας, με άλλα λόγια επέλεξε να παίξει στο γήπεδο του αντιπάλου… Και εδώ έρχομαι στο δεύτερο σημείο προβληματισμού, όσον αφορά τον «Ανίκητο», και είναι ο «ντελικάτος», μετρημένα συναισθηματικός και ναι, χολιγουντιανός -«με την καλή έννοια»- χειρισμός του θέματος από τον σκηνοθέτη Κλιντ Ίστγουντ. Πρέπει να θυμίσω άραγε ποιο είναι το «θέμα» που κρύβεται πίσω από το ράγκμπι; Δεν είναι απλώς το άγριο πρόσωπο του ρατσισμού, είναι μια ιστορία τρομακτικής οικονομικής εκμετάλλευσης, αίματος και μίσους επί αιώνες. Το σενάριο και η σκηνοθεσία απαλύνουν τις αιχμές, οι νύξεις (που υπάρχουν) και κάποια στοιχεία σε δεύτερο επίπεδο αφήγησης αποκτούν νόημα και βαρύτητα μόνο για όποιον είναι εξαρχής υποψιασμένος. Δείτε την ταινία, αλλά θα προτιμούσα κάποτε ο κινηματογράφος να μας δώσει επιτέλους τον «κρυμμένο» μέχρι τώρα Μαντέλα….

Οι “φονταμελιστές” του 4ου αιώνα

«Agora»

Σκηνοθεσία: Αλεχάντρο Αμενάμπαρ

Ερμηνεία: Ρέιτσελ Βάις, Μαξ Μινγκέλα, Όσκαρ Άιζακ

Δεν μπορώ παρά να θαυμάσω την τόλμη του Ισπανού Αλεχάντρο Αμπενάμπαρ, τουλάχιστον όσον αφορά την επιλογή του θέματός του στο “Agora”: αν με ρωτούσαν ποιες ιστορίες με φόντο τη «μεγάλη» Ιστορία ενέχουν το μεγαλύτερο ρίσκο στην κινηματογραφική μεταφορά τους, καθότι ομιχλώδεις και δύσβατες από την άποψη της ιστορικής τεκμηρίωσης, σ' αυτές αναμφίβολα περιλαμβάνεται και η εξιστόρηση της κατάρρευσης του αρχαίου κόσμου με την ταυτόχρονη άνοδο του ρωμαιοχριστιανικού ιμπέριουμ. Ο Αμενάμπαρ τολμά να μας μεταφέρει στην Αλεξάνδρεια, στα τέλη του 4ου, αρχές του 5ου αιώνα μ.Χ. για να μας διηγηθεί την ιστορία της περίφημης Υπατίας, η οποία δολοφονήθηκε από «φονταμενταλιστές» χριστιανούς της εποχής, ενώ θεμελίωνε την περιστροφή της Γης γύρω από τον Ήλιο, πολλούς αιώνες πριν τον Κοπέρνικο. Ο Αμενάμπαρ ουσιαστικά χρησιμοποιεί την εποχή εκείνη για να επισημάνει αναλογίες με το μουσουλμανικό φονταμενταλισμό του καιρού μας κι αυτό νομίζω το καταφέρνει με το παραπάνω. Εδώ υπαίτιοι για τη δολοφονία είναι οι «Παραβολάνοι», χριστιανική σέχτα της εποχής, που ξεκίνησε σαν κίνημα υπέρτατης προσφοράς στους φτωχούς και αδύναμους, φροντίζοντας τους άρρωστους στη μεγάλη επιδημία πανούκλας της Αλεξάνδρειας - το όνομά τους το πήραν από το γεγονός ότι έβαζαν σε κίνδυνο τη ζωή τους, «παραβάλλεσθαι την ζωήν». Στην ταινία τους βλέπουμε σαν αφηνιασμένους μουτζαχεντίν, έτοιμους να σκοτώσουν τους άπιστους… Ήταν ακριβώς έτσι; Το βέβαιο είναι ότι κάθε αναφορά σ' αυτούς εκλείπει την εποχή του Ιουστινιανού, όταν πια ο χριστιανισμός έχει επιβληθεί πλήρως… Αφού έκανε τη «βρόμικη» δουλειά κατά τους πρώτους αιώνες, προφανώς δεν ήταν μόνο άχρηστοι αλλά και επικίνδυνοι για το καθεστώς.

«Η πόλη της ζωής και του θανάτου»

Σκηνοθεσία: Λου Τσουάν

Ερμηνεία: Λιου Γιε, Φαν Γουέι, Χιντέο Νακαϊζούμι

Είδα αυτή την κινέζικη παραγωγή προσπαθώντας να καταλάβω τι ενόχλησε τόσο πολύ τους συμπατριώτες του Κινέζου σκηνοθέτη ώστε να τον κατηγορήσουν για «προδοσία» στην απεικόνιση των μαζικών δολοφονιών που διέπραξαν οι Γιαπωνέζοι το 1937 στην τότε πρωτεύουσα της Κίνας Νανγκίν. Οι θηριωδίες σ' αυτόν τον ανελέητο πόλεμο με ρατσιστικά χαρακτηριστικά υπάρχουν μέσα στην ταινία, αλλά το γεγονός ότι ο σκηνοθέτης πρόσθεσε έναν «πονόψυχο» Γιαπωνέζο, δεν μπορούσε να γίνει ανεκτό από μεγάλο μέρος του κινεζικού κοινού… Στην Κίνα θεωρούν ότι πάνω από 300.000 άνθρωποι δολοφονήθηκαν τότε. Ο Λου Τσουάν γνωρίζει όχι μόνο να «στήνει» αριστοτεχνικά σκηνές μάχης, αλλά σε πολλές σκηνές είχα την αίσθηση πως έχει μελετήσει προσεκτικά τα πλαναρίσματα και το ντεκουπάζ του Θόδωρου Αγγελόπουλου, ιδιαίτερα στον «Θίασο». Την ταινία είδαν στην Κίνα πάνω από 3 εκατομμύρια θεατές.

«Το πορτραίτο του Ντόριαν Γκρέι» (Dorian Gray)

Σκηνοθεσία: Όλιβερ Πάρκερ

Ερμηνεία: Μπεν Μπαρνς, Κόλιν Φερθ, Ρέιτσελ Χερντ- Γουντ, Ρεμπέκα Χολ, Μπεν Τσάπλιν

Τηλεοπτικού επιπέδου διασκευή του γνωστού έργου του Όσκαρ Ουάιλντ, από τον Όλιβερ Πάρκερ (γεννήθηκε το 1960) που φαίνεται πως έχει αποκτήσει… ειδίκευση, μια και είναι το τρίτο έργο του Ουάιλντ που μεταφέρει στον κινηματογράφο.

«Βρέχει κεφτέδες»

Σκηνοθεσία: Φιλ Λορντ, Κρις Μίλερ

Ερμηνεία: Νιλ Πάτρικ Χάρις, Άνα Φάρις, Μπρους Κάμπελ, Τζέιμς Κάαν, Μρ. Τ.

Το τρισδιάστατο σινεμά εδώ συνδυάζεται με το animation για παιδιά, με μέτρια αποτελέσματα, παρά το θεότρελο σενάριο. Το τελευταίο κατασκεύασμα ενός φιλόδοξου εφευρέτη, μια μηχανή που μετατρέπει το νερό σε φαγητό, καταστρέφει κατά λάθος την πλατεία της πόλης και εκτοξεύεται στα σύννεφα… Σε λίγο, ο ουρανός αρχίζει να βρέχει... τσίζμπεργκερ! Η μηχανή αρχίζει να συμπεριφέρεται αλλοπρόσαλλα, εκτοξεύοντας μακαρονάδες-ανεμοστρόβιλους και γιγάντιους κεφτέδες…

«Επαφή τέταρτου τύπου» (The fourth kind) του Ολατούντε Οσουνσάνμι

Ένας Χαρδαβέλλας επειγόντως για την Αλάσκα! Θρίλερ στο ύφος του ψευδο-ντοκιμαντέρ, με επίκεντρο κάποιες μυστηριώδεις εξαφανίσεις προσώπων τα τελευταία σαράντα χρόνια, σε μια κωμόπολη στην Αλάσκα... «Είμαι η ηθοποιός Μίλα Γιόβοβιτς», μας εξηγεί η Μίλα, που κρατά το ρόλο της ψυχολόγου που εμπλέκεται στην υπόθεση. Τελικά, βέβαια, ούτε καν Αλάσκα δεν βλέπουμε, μια και η ταινία είναι γυρισμένη στη Βουλγαρία…