HAYGH

ΦΩΤΟ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΤΖΙΓΚΟΝΤΖΙΔΟΥ

Η μελέτη των απλο-ομάδων έχει φέρει τα πάνω κάτω.. Ή μάλλον πιστοποιεί πράγματα γνωστά, τουλάχιστον σ’ όσους δεν μπερδεύουν την αγάπη για την πατρίδα με την ψυχική νόσο του ακροδεξιού «εθνικισμού».

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΣΤΑΘΗΣ ΚΑΤΣΑΡΟΣ

Τη βδομάδα που πέρασε έκανα κάτι περίεργο, κάτι, εν πάση περιπτώσει, που δεν είχα ξανακάνει. Πήρα ένα ειδικό εργαλείο, μικρό πλαστικό, που το είχα προμηθευτεί από ένα επιστημονικό περιοδικό, έξυσα το μέσα μέρος από το μάγουλό μου, το 'βαλα σε έναν αποστειρωμένο φάκελο και το 'στειλα ανώνυμα στην Αμερική. Εννοείται, επρόκειτο για έλεγχο DNA. Όχι όμως για να αποδειχθεί ή να απορριφθεί πιθανή σχέση μου με μητέρα εξώγαμου τέκνου, ή κάτι παρόμοιο, ούτε για να με φακελώσει η ασφαλιστική μου εταιρεία. Αλλά για να ανακαλύψω τον προ 60.000 ετών κατευθείαν πρόγονό μου, καθώς και τον δρόμο που ακολούθησαν πάνω στην υδρόγειο μέχρι σήμερα όλοι οι απόγονοί του μέχρι να εμφανιστώ κι εγώ.

Η επιστήμη πια σήμερα μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο. Πριν από λίγα χρόνια, ο γενετιστής Σπένσερ Γουέλς και άλλοι, συνεχίζοντας τις παλιότερες έρευνες του Λούκα Καβάλι Σφόρτσα, κατέληξαν στα εξής: Εμείς, οι άνθρωποι, καταγόμαστε όλοι από έναν κοινό πρόγονο, που μάλιστα ζούσε στη Αφρική, κάπου στην Κένυα, πριν εξακόσιους αιώνες. Κάποιοι απόγονοί του έμειναν στην Αφρική, ενώ άλλοι πέρασαν στην Αραβία και μετά εξαπλώθηκαν στον κόσμο. Στο διάστημα αυτού του ταξιδιού υφίσταντο μεταλλάξεις.

Αυτές οι μεταλλάξεις έχουν αφήσει γενετικά σημάδια στο DNA που κληρονομούνται απαράλλαχτα από πατέρα σε γιο (χρωμόσωμα-Υ) και από μάνα σε κόρη (μιτοχονδριακό DNA). Οι γενετιστές συλλέγοντας γενετικό υλικό από όλο τον κόσμο κατάρτισαν χάρτες της πορείας των διαφόρων κλάδων του βιολογικού μας είδους στον χώρο και τον χρόνο. Κι έτσι ο καθένας από μας μπορεί να σημειώσει τον δρόμο που ακολούθησαν πάνω στη Γη οι πρόγονοί του από τον κοινό Αφρικανό παππού μας (που ονομάστηκε χρωμοσωματικός Αδάμ, κατ’ αντιστοιχία με τη μιτοχονδριακή Εύα) μέχρι σήμερα και άρα να διαπιστώσει σε ποιο κλάδο με πρόσφατο κοινό πρόγονο (απλο-ομάδα, αγγλικά: haplogroup) ανήκει.

Η μελέτη των απλο-ομάδων έχει φέρει τα πάνω κάτω.. Ή μάλλον πιστοποιεί πράγματα γνωστά, τουλάχιστον σ’ όσους δεν μπερδεύουν την αγάπη για την πατρίδα με την ψυχική νόσο του ακροδεξιού «εθνικισμού». Μία ψυχική νόσο που την έχουν όλοι όσοι, αρνούμενοι να διαχειριστούν κάτι εσωτερικότερο, προσωπικό δικό τους, «κάτι πιο βαθύ που τους λερώνει», ψάχνουν αλλού μια «καθαρότητα»: Εθνική, ιδεολογική ακόμα και …μαρξιστική, και βεβαίως φυλετική. Όμως τώρα αποδεικνύεται και γονιδιακά ότι δεν υπάρχουν «καθαρές» φυλές.

Ούτε καν φυλές: «Λευκή φυλή», «ελληνική φυλή», «εβραϊκή φυλή». Υπάρχουν πληθυσμοί με κοινό πρόγονο που διαπλέκονται κάτω από όλα τα έθνη και τις γλώσσες και σ’ όλα τα γεωγραφικά μήκη και πλάτη. Π.χ. η απλο-ομάδα R1-β που χαρακτηρίζει τη δυτική Ευρώπη συναντάται με μεγάλη συχνότητα και στους τουρκόφωνους ασιάτες Μπασκίρους, οι δε Κιργίσιοι ανήκουν κατά 63% στην απλο-ομάδα R1a, που σημαίνει ότι έχουν κοινό πρόγονο με τους Πολωνούς. Μα και οι Τούρκοι που η γλώσσα τους είναι κεντρο-ασιατική έχουν πολύ λίγες ασιατικές καταβολές, λιγότερες από 10%. Οι υπόλοιποι ανήκουν σε «ευρωπαϊκές» απλο-ομάδες, άρα το υβριστικό «μογγόλοι» δεν τους κολλάει. Ούτε όμως και το κλέος της μογγολικής Χρυσής Ορδής, που οι ίδιοι θεωρούν ως φυλετική κληρονομιά.

Οι Γερμανοί, πάλι, έχουν λίγα μέλη της απλο-ομάδας Ι, που θεωρείται η οικογένεια των Βίκινγκς. Στην Ισλανδία, την θρυλική Θούλη του εθνικοσοσιαλισμού, τα ποσοστά του Haplogroup I είναι γύρω στο 34%, όμως μεγαλύτερα ποσοστά συναντώνται στη μουσουλμανική Βοσνία (42%) και Ερζεγοβίνη (63%). Όσο για τους Άγγλους, φαίνεται ότι μόνο η γλώσσα τους είναι γερμανικής προέλευσης. To DNA των περισσότερων, παρ’ όλες τις διαδοχικές κατακτήσεις από Ρωμαίους, Σάξονες και Νορμανδούς, επιμένει να είναι Κέλτικο, ίδιο με των Ιρλανδών και συγγενές με των Βάσκων.

Μερικοί φίλοι μου με ρωτάνε σε τι χρησιμεύουν όλα αυτά. Νομίζω, σε ό,τι χρησιμεύει και η γνώση της Ιστορίας: Σε τίποτα. Η ανθρωπότητα, δυστυχώς, δεν μαθαίνει από την Ιστορία και δεν θα διδαχτεί τίποτα κι από την Προϊστορία.

Εγώ, πάντως, περιμένω πώς και πώς τα αποτελέσματα. Έτσι κι αλλιώς ποτέ δεν ήμουν οπαδός ποδοσφαιρικής ομάδας, ούτε ανήκω σε πολιτικό κόμμα, έχω δε να πατήσω σε οποιουδήποτε είδους οργάνωση πολλά χρόνια. Φυσικά θεωρώ τον εαυτό μου Έλληνα βάσει των τεσσάρων όρων που βάζω για να παραχωρήσω σε κάποιον τo πιστοποιητικό Ελληνικότητας: Πρώτο να ζει στην Ελλάδα (προαιρετικό). Δεύτερο να μιλάει ελληνικά (σπάνιο).

Τρίτο να πολιτικολογεί ακατάσχετα (βασικό) και τέταρτο (και απαραίτητο): Να του αρέσει η κλίμακα Πλάγιος ήχος δευτέρου (ραστ) π.χ. Συννεφιασμένη Κυριακή κ..ά., ή έστω, ο αντίστοιχος χρωματικός ήχος ( χιτζάζ) π.χ. Δραπετσώνα. Και επειδή ούτε και με κάποιο γκρουπ συμφερόντων έχω σχέσεις, από αυτά που διαπλέκονται σήμερα στην πατρίδα μας, λέω, λοιπόν, να μάθω τουλάχιστον σε ποιο haplo-group ανήκω.

Άραγε είχα κοινό προ-προ-προ-παππού με τις κάπως βάρβαρες, (έως προσφάτως παλαιολιθικές γαρ,) απλο-ομάδες R1-b και R1a που, όταν τέλειωσε η Εποχή των Παγετώνων πριν από 30.000 χρόνια, κίνησαν για τον βορρά και αποίκησαν τις Αγγλίες και τις Ρωσίες; (πράγμα που πιθανόν θα μπορούσε να εξηγήσει τα γαλανά μάτια και το ύψος πολλών συγγενών μου;) Ή μήπως ανήκω στο αρχαίο haplo-group E1b1b, το διαδεδομένο στον Μωριά (και στη Βόρειο Αφρική), ή πάλι μήπως στο ένδοξο J πράγμα που θα πρέπει να με κάνει υπερήφανο, μια που ένας κατ’ ευθείαν πρόγονός μου συμμετείχε στη Μεγάλη Νεολιθική Επανάσταση, που ξεκίνησε στο Ιράκ 15.000 χρόνια πριν;

Μεταξύ μας, παίζει κι η πιθανότητα να μου βγει και κανένας κλάδος της απλο-ομάδας R2, που εκτός από τους μεγάλους σολίστ της εθνικής μας μουσικής, τους Τσιγγάνους, προσιδιάζει και στους Ινδούς. Για νάμαι ειλικρινής, ο πατέρας μου είχε πολύ σκούρο δέρμα και η αδερφή του, η θεία μου η Χάιδω, νεαρή έμοιαζε με σταρ του Μπόλλυγουντ, αλλά και όταν, ηλικιωμένη πια, πήγε  στην Αμερική, την περάσανε για την Ίντιρα Γκάντι.

Σε λίγους μήνες θα τα μάθω όλα αυτά. Όσο για τ' άλλα, τα πραγματικά μεγάλα ερωτήματα, νομίζω, ότι ποτέ δεν θα μας δοθούν οι απαντήσεις.