HAYGH

Όπως σωστά ανέδειξε ο εκδότης της «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας» στο άρθρο του της περασμένης Κυριακής όλο το νόημα των ευρωεκλογών περιστρέφεται γύρω από τις ερμηνείες των αποτελεσμάτων. Οι ερμηνείες δηλαδή και όχι τα ίδια τα αποτελέσματα είναι αυτές που αναμένεται να επηρεάσουν τις εξελίξεις.

Με άλλα λόγια αυτό σημαίνει ότι οι ευρωεκλογές καθαυτές είναι άνευ ουσιαστικού αντικρίσματος. Στο ευρωκοινοβούλιο, πέραν της ανισότιμης συμμετοχής στις διεργασίες της Ε.Ε. και της προάσπισης των «εθνικών» συνήθως συμφερόντων της κάθε αντιπροσωπείας, δεν συμβαίνει τίποτα το πραγματικά σημαντικό. Ως γνωστόν όλες οι σημαντικές αποφάσεις, οι εκτελεστικές αρμοδιότητες αλλά και οι νομοθετικές πρωτοβουλίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση λαμβάνονται από το Συμβούλιο Κορυφής και από την Επιτροπή της Ένωσης. Το ευρωκοινοβούλιο παραμένει βέβαια το μόνο σώμα με κάποια επίφαση έστω λαϊκής νομιμοποίησης αλλά λόγω ακριβώς της ίδιας της αρχιτεκτονικής της ευρωπαϊκής ενοποίησης είναι πρακτικά ανίσχυρο και ουσιαστικά διακοσμητικό.

Υπό αυτούς τους όρους το γεγονός ότι η συμμετοχή των Ευρωπαίων πολιτών στις ευρωεκλογές ακολουθεί μια φθίνουσα πορεία ήδη από το 1979 που πρωτοξεκίνησαν δεν πρέπει να μας προκαλεί έκπληξη ή πόσο μάλλον ανησυχία. Στη διάρκεια των τριών δεκαετιών που μεσολάβησαν, το όραμα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ατόνησε προς όφελος της συνεχούς διεύρυνσης και της δημιουργίας μιας εσωτερικής αγοράς ανεμπόδιστης κυκλοφορίας (και κυριαρχίας) των κεφαλαίων. Τα δημοκρατικά προστάγματα της λαϊκής κυριαρχίας, του ελέγχου και της λογοδοσίας υποχώρησαν μπροστά στην περίφημη αρετή της διακυβέρνησης όπως αυτή διεξάγεται με τεχνοκρατικούς όρους και αποκλειστικά από τεχνοκράτες σε ένα δυσνόητο ιδίωμα «στόχων», «υλοποίησης δράσεων», «μετρήσεων», αλλεπάλληλων «εκθέσεων» και «αξιολογήσεων» στους διαδρόμους και τα lobbies των Βρυξελλών του Στρασβούργου και των εκάστοτε υπουργείων των χωρών-μελών.

Μέσα σε αυτό το κλίμα και με την αποχή των Ευρωπαίων πολιτών να έχει φτάσει στο ποσοστό ρεκόρ του 57% ο απερχόμενος πρόεδρος του ευρωκοινοβουλίου το μόνο που βρήκε να δηλώσει είναι ότι είναι ικανοποιημένος από την αύξηση της εκπροσώπησης των πολιτικών δυνάμεων που στηρίζουν ή ανέχονται αυτές τις επιλογές. Η αποχή βέβαια ανά χώρα είναι διαφορετική και δεν είναι φυσικά δόκιμο να αποδοθεί εξ ολοκλήρου στη δυσαρέσκεια των πολιτών από την τροπή που έχει πάρει η υπόθεση της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Η ερμηνεία ωστόσο που αποδίδει την αδιαφορία των πολιτών για τις ευρωεκλογές στα τεκταινόμενα στο εσωτερικό της ένωσης δεν θα πρέπει ίσως να αφήνει αδιάφορα τα κόμματα της ανανεωτικής και της ριζοσπαστικής αριστεράς. Γιατί μπορεί να είναι κάπως επιπόλαιο ή/και εσφαλμένο να υποστηρίξουμε ότι η Ε.Ε. είναι πλέον μια ολοσχερώς αντιλαϊκή και αντιδημοκρατική διαδικασία αλλά σίγουρα η εξέλιξή της απέχει πολύ από τις προσδοκίες εκείνων που την υποστήριξαν με θέρμη ή/ και κριτικά στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και σε όλη τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980.

Κατ' αυτή την έννοια και σε ένα δεύτερο επίπεδο η ερμηνεία του εκλογικού αποτελέσματος στην Ελλάδα και ειδικότερα του αναμφίβολα κατώτερου του προσδοκώμενου ποσοστού που συγκέντρωσε ο ΣΥΡΙΖΑ αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Και αυτό γιατί ήδη από το βράδυ των ευρωεκλογών είδαμε τους επαΐοντες στα μεγάλα ΜΜΕ να αποδίδουν την εκλογική υποχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ στην αποδυνάμωση της «ευρωπαϊκής φυσιογνωμίας» του κόμματος όπως αυτή εξάγεται από τη σειρά των υποψήφιων ευρωβουλευτών και από κάποιες δηλώσεις και χειρισμούς της ηγεσίας του ΣΥΝ και των συνιστωσών του συμμαχικού εγχειρήματος.

Οι ερμηνείες αυτές ουσιαστικά υποδηλώνουν ότι όσοι στον χώρο δεν έχουν την επίσημη ταμπέλα του ευρωπαϊστή δεν είναι αρκούντως ευρωπαϊστές, ως αν να βρισκόμαστε δηλαδή στο 1979 και δίπλα στην ανανεωτική αριστερά να βρίσκονται κόμματα που υποστηρίζουν την ένταξη της χώρας στην ΚΟΜΕΚΟΝ ή ηγεσίες κομμάτων που γοητεύονται από τον αραβικό δρόμο προς τον σοσιαλισμό. Ή, για να το θέσω πιο καθαρά, ως αν το περιεχόμενο και το νόημα της στήριξης της ΕΟΚ του 1980 να είναι το ίδιο με την υποστήριξη και υπεράσπιση της σημερινής Ε.Ε. και της διαδρομής που διένυσε για να φτάσει ώς εδώ.

Τέτοιου τύπου ερμηνείες, εκτός του ότι παρουσιάζουν σοβαρά προβλήματα συγχρονισμού, αν επικρατήσουν κινδυνεύουν να μηδενίσουν τις προσπάθειες, τους κόπους και τα οφέλη που έχουν προκύψει από τη δημιουργία του ΣΥΡΙΖΑ τα τελευταία πεντέμισι χρόνια και να φέρουν τον χώρο και την υπόθεση συνολικά της ανανεωτικής και της ριζοσπαστικής αριστεράς πολύ πίσω.

Απογοήτευση βέβαια από το αποτέλεσμα και κυρίως από το γεγονός ότι ο ΣΥΡΙΖΑ δεν κατάφερε να ενσωματώσει εκλογικά όσους τον προσέγγισαν δημοσκοπικά ή/ και στους δρόμους τους τελευταίους δεκαπέντε μήνες είναι δικαιολογημένο να υπάρχει. Τα αίτια όμως -άρα και οι προσπάθειες προς την αντιμετώπισή τους- δεν θα πρέπει να αναζητηθούν στην υποτιθέμενη νόθευση της ευρωπαϊκής ταυτότητας του χώρου αλλά μάλλον στην οργανωτική δομή τόσο του συμμαχικού σχήματος όσο και κυρίως στην εσωτερική οργανωτική δομή και λειτουργία του Συνασπισμού.

Ο ΣΥΡΙΖΑ και η ηγετική του ομάδα στην όντως ευνοϊκή συγκυρία των τελευταίων δύο ετών μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι έχασαν μια σημαντική ευκαιρία. Γιατί πράγματι όπως λέει ένα παλιό ρητό το μόνο πράγμα για το οποίο δεν έχεις δεύτερη ευκαιρία είναι να κάνεις την πρώτη εντύπωση αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι στην κατασκευή της ίδιας της ευνοϊκής συγκυρίας συνέβαλε εξαρχής και εκτός όλων των άλλων και η πολιτική στάση και οι κεντρικές επιλογές του ΣΥΡΙΖΑ. Επιλογές που σε κάθε περίπτωση αναζωογόνησαν συνολικά την αριστερά στην Ελλάδα και ενεργοποίησαν πολιτικά ένα σημαντικό κομμάτι του κόσμου και ιδίως της νέας γενιάς. Στη νέα συγκυρία που πλέον διαμορφώνεται ο ΣΥΡΙΖΑ αντί να περιπέσει σε μια εν πολλοίς αδιάφορη εσωκομματική ομφαλοσκόπηση μάλλον θα πράξει σοφότερα να συνεχίσει με μεγαλύτερη ένταση, πολύ περισσότερη σαφήνεια και οργανωτική τόλμη να βάζει στην πολιτική ατζέντα της χώρας τα αιτήματα, τις αναζητήσεις και τις ανάγκες της ανανεωτικής και ριζοσπαστικής αριστεράς του καιρού μας.