HAYGH

Του ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΗΣΤΟΥ

Όταν οι μισοί πολίτες από όσους έχουν εκλογικό δικαίωμα αποφασίζουν να μην κάνουν χρήση του, σε ένδειξη διαμαρτυρίας ή αδιαφορίας ή απογοήτευσης (αυτό είναι αναζητήσιμο), σαφώς κάποιοι έχουν το δικαίωμα να χαρακτηρίζουν το γεγονός αυτό ως συντριπτική ήττα του πολιτικού συστήματος και της κοινωνίας, καθώς το μέγεθος της αποχής που καταγράφηκε στις ευρωεκλογές είναι πράγματι πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα.

Ο συνάδελφος Νίκος Ξυδάκης σε άρθρο του στην "Καθημερινή" επιχείρησε να ερμηνεύσει την πολιτική και κοινωνική συμπεριφορά. Γράφει λοιπόν: “Κοινό χαρακτηριστικό σε αυτό το πολύμορφο άθυμο πλήθος της μεταδημοκρατίας είναι μια διττή έλλειψη, ένα διφυές 'Δεν': ΔΕΝ πιστεύει στη συμμετοχή και ΔΕΝ ελπίζει. Δεν ελπίζει, δεν ονειρεύεται, δεν έχει αυτοπεποίθηση, δεν πιστεύει ότι διά της συλλογικής δράσης αλλάζει ο δημόσιος βίος. Στο βάθος αυτής της αποκαρδίωσης βρίσκεται η έλλειψη νοήματος. Ο πολίτης δεν βρίσκει νόημα στον συλλογικό βίο. Γιατί δεν έχει ούτε τα νοητικά εργαλεία, ούτε το σθένος, ούτε τα συναισθηματικά ερεθίσματα, ώστε να αναλύσει τις πηγές της δυσανεξίας και να επιδιώξει μια εκ νέου νοηματοδότηση, να επιχειρήσει τομές, ρήξεις, επανασυνδέσεις, υπερβάσεις”.

Έτσι είναι; Σε μεγάλο βαθμό είναι έτσι. Και είναι, διότι η Ελλάδα ήταν και παραμένει μια πελατειακού τύπου δημοκρατία, στην οποία υπεράνω θεσμών και αξιών είναι οι δίαυλοι των πολιτών ως ψηφοφόρων με τους πολιτευτές των κομμάτων που εναλλάσσονται στην εξουσία, γι' αυτό οι σκληροί πυρήνες του δικομματισμού σπανίως πέφτουν αθροιστικά κάτω από το 70%.

Οι εξελίξεις (και ο έλεγχος) των μέσων της μαζικής και πολιτικής επικοινωνίας ισοπέδωσαν αρχές, αξίες και κανόνες, εξαφάνισαν κουλτούρες και παραδόσεις (π.χ. Ιταλία) δημιουργώντας αγελαία συμπεριφορά σε μια κοινωνία που τη μετέτρεψαν σε σκλάβο καταναλωτή. Οι καταρρεύσεις δεκάδων χωρών στην ανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική δημιούργησαν εκατομμύρια απελπισμένους μετανάστες που εισβάλλουν τρομάζοντας τη μακαρία Ευρώπη.

Δεν νομίζω πως χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για το ποιοι είναι οι κερδισμένοι και ποιοι οι χαμένοι των εκλογών. Άλλα ερωτήματα προηγούνται: Ας ξεκινήσουμε από το μείζον για τη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας. Είναι διαχειρίσιμη η εκλογική ήττα; Θεωρητικά είναι. Μόνο που ο Καραμανλής, όπως τον γνωρίσαμε στα πέντε και κάτι χρόνια που είναι πρωθυπουργός, μας έχει πείσει πως δεν εννοεί όσα βαρύγδουπα μας έχει φλομώσει. Με τον Καραμανλή που ξέρουμε, η ήττα δεν φαίνεται να είναι διαχειρίσιμη. Μένει να δούμε αν υπάρχει αυτός ο άλλος Καραμανλής που ακούμε αλλά ποτέ δεν είδαμε ώς τώρα.

Πολλοί έγραψαν πως η αριστερά οφείλει να αναρωτηθεί γιατί δεν κατάφερε να καρπωθεί τη χρεωκοπία του νεοφιλελευθερισμού. Η απάντηση είναι απλή. Το μεγαλύτερο μέρος της αριστεράς για την οποία τίθεται το ερώτημα είναι -σχεδόν- σε όλη την Ευρώπη, με εξαίρεση το ΑΚΕΛ, σχηματισμοί διαμαρτυρίας με αποστολή την υπεράσπιση των κοινωνικών και εργασιακών δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος. Αυτές οι δυνάμεις θα μπορούσαν να αποτελέσουν σοβαρό και καθοριστικό εταίρο σε κυβερνητικά σχήματα, πλην όμως οι σοσιαλδημοκράτες μετακινήθηκαν τόσο πολύ προς τα δεξιά, που ήταν αδύνατον να τους συναντήσεις, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις δεν τους ξεχώριζες από τους νεοφιλελεύθερους.

Κλασικά παραδείγματα η Βρετανία και η Γερμανία. Αυτό απαντά και στο ερώτημα γιατί στη χειρότερη κρίση του καπιταλισμού τα τελευταία 80 χρόνια η σοσιαλδημοκρατία στην Ευρώπη καταποντίστηκε τόσο πολύ. Στην Ελλάδα όλα συμβαίνουν με σχετική καθυστέρηση. Η εδώ σοσιαλδημοκρατία (πώς να αποκαλέσουμε το ΠΑΣΟΚ;) ανακάμπτει χωρίς να ξέρει τι θέλει, εισπράττοντας τη φθορά μιας ξεχωριστά ανίκανης κυβέρνησης, την οποία έφερε εν χορδαίς και οργάνοις στην εξουσία, στην κατάρρευσή της το 2004.

Μπορεί αυτή η αριστερά, για την οποία ρωτούν, να συγκινήσει, να εμπνεύσει, να μεγαλώσει, να γίνει δύναμη αλλαγής και ευθύνης και από σωσίβιο των σοσιαλδημοκρατών να εξελιχθεί σε σοβαρή κυβερνητική δύναμη; Αν υπήρχε απάντηση, δεν θα έμπαινε και το ερώτημα. Κανείς δεν το ξέρει. Προσπαθήστε όμως να φανταστείτε το μέλλον χωρίς την αριστερά, αυτήν που αγωνίζεται σήμερα μαζί μας και δίπλα μας, και αναρωτηθείτε αν και πόσο τη χρειαζόμαστε.

d.xristou@avgi.gr