HAYGH

Τις προάλλες δόθηκε για δημόσια διαβούλευση από τον Υπουργό ΠΕΧΩΔΕ το “νέο Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας και Αττικής”, προκειμένου να προωθηθεί στη συνέχεια ως Νόμος του Κράτους. Ο “αμέσως” προηγούμενος Νόμος για το ίδιο θέμα, ο λεγόμενος Νόμος Τρίτση, θεσμοθετήθηκε το 1985, δηλαδή... εικοσιπέντε χρόνια πριν, γεγονός που αναμφίβολα παραπέμπει στη συνέχεια και στη συνέπεια των ασκούμενων πολιτικών!

Ήδη από τη δεκαετία του '70, οι ασχολούμενοι με το θέμα πολεοδόμοι, επισημαίναμε την ύπαρξη του θεωρητικού άξονα βορρά-νότου, ο οποίος χώριζε το Λεκανοπέδιο και την πόλη στα δύο: στον δυτικό υποβαθμισμένο τομέα και στον “καλύτερο” ανατολικό. Σήμερα, τα πράγματα έχουν αλλάξει προς το πολύ χειρότερο. Η κατάσταση που επικρατεί στο κέντρο της πόλης, στον άμεσο δυτικό της τομέα και σε όλες τις περιοχές του μαλακού της υπογάστριου, δεν δύναται πλέον να χαρακτηρίζεται απλά ως “υποβαθμισμένη”.

Δυστυχώς για όλους μας, έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί η εποχή της αθωότητας. Στο χρονικό διάστημα που μεσολάβησε μεγάλωσαν οι κοινωνικές ανισότητες, έχουν μεταβληθεί ουσιαστικά οι όροι και οι αποδεκτές παραδοχές ανθρώπινης συμβίωσης, ο χώρος είναι γεμάτος εκμεταλλευτές, αδιάφορους κατοίκους και ανυπεράσπιστους μετανάστες. Οι τελευταίοι διαβιούν σε άθλιες συνθήκες, μάλιστα σε κατάσταση που να απειλείται ευθέως η όποια πρωτοβουλία αναλαμβάνεται με στόχο να επιτευχθεί στοιχειώδης κοινωνική συνοχή. Επιπροσθέτως, όλα τα παραπάνω να συνοδεύονται από “σκουπίδια παντού”, από συνεχώς απελπιστικότερη κατάσταση των πεζοδρομίων, από επιτεινόμενη δυσκολία μετακίνησης για τους πεζούς, από αυξανόμενη επιθετικότητα των οδηγών αυτοκινήτων και από συνθήκες ανυπαρξίας πολιτισμού στην καθημερινότητα των επαφών.

Εύλογα λοιπόν θα αναρωτηθεί κανείς. Η απάντηση στην εκτός κλίμακας κοινωνική, παραγωγική και περιβαλλοντική κρίση της Αθήνας-Πόλης και της Αθήνας-Περιφέρειας μπορεί να είναι η θεσμοθέτηση ρυθμίσεων με τις οποίες προβλέπεται να ασκείται πολιτική -στα λόγια, βέβαια- λίγο πιο βελτιωμένη από τη σημερινή; Εάν δηλαδή, με ασπιρίνες ή έστω με lonarid, είναι δυνατό να αντιμετωπίζονται προβλήματα τέτοιας υφής και έκτασης και να ανατρέπονται σταδιακά οι συνέπειές τους.

Ας πούμε ότι από μια πρώτη, επιμελημένη ωστόσο, ανάγνωση του Σχεδίου Νόμου δίνεται η εντύπωση ότι επιχειρείται με συνήθη και κλασικού τύπου μέτρα να αναταχθούν φαινόμενα που δίχως αιδώ αφέθηκαν να γιγαντωθούν, τόσο από τις ασκούμενες, όσο και από αυτές που ποτέ δεν ασκήθηκαν, πολιτικές των κομμάτων και των δημοτικών συμβουλίων τα οποία κυβέρνησαν και κυβερνούν την πόλη και την περιφέρεια. Οι προθέσεις όμως, όπως αποτυπώνονται στο σχέδιο νόμου, δεν είναι πάντοτε απλά δειλές και άτολμες. Το “ολοκληρωμένο και φιλικό προς το περιβάλλον σύστημα μεταφορών” ρέπει κατ’ εξακολούθηση προς νέες κατασκευές δικτύων αυτοκινητοδρόμων και σηράγγων για ακόμη γρηγορότερες μετακινήσεις με Ι.Χ., που, εάν συνδυαστούν με τα παραλλήλως εξαγγελλόμενα κυβερνητικά μέτρα για την είσοδο των ταξί στους λεωφορειόδρομους, καταργούν την έννοια του Ρυθμιστικού Σχεδίου, ως εργαλείου άσκησης βιώσιμων και φιλικών προς την κοινωνία πολιτικών.

Εάν η μνήμη μου δεν με απατά, τη δεκαετία του ΄70, το -παντοδύναμο τότε- Κομμουνιστικό Κόμμα Ιταλίας κινητοποίησε ένα εκατομμύριο πολίτες σε διαδήλωση με αίτημα την εφαρμογή του Ρυθμιστικού Σχεδίου της Ρώμης …Αναρωτιέται κανείς: ποιες, άραγε, θα ήταν οι ανατρεπτικές πολιτικές και τα μέτρα που θα μπορούσαν σήμερα να κινητοποιήσουν ικανό αριθμό Αθηναίων και κατοίκων της Αττικής, που εις πείσμα όλων επιθυμούν ακόμη να ονομάζονται και να αισθάνονται πολίτες. Αυτό το ανολοκλήρωτο όραμα μένει να επεξεργαστούμε και να επεξεργαζόμαστε κάθε μέρα, το όραμα της στροφής προς ένα νέο ή και περισσότερα πρότυπα, που θα ενσωματώνουν τις εκάστοτε προσιδιάζουσες βιώσιμες στρατηγικές προτεραιότητες.

Τότε μόνον ως πολίτες της Αθήνας-Αττικής θα δικαιούμαστε να διεκδικούμε και να προβάλλουμε καθημερινά την ιστορική-πολιτιστική συνέχεια του παρελθόντος, του παρόντος και του μέλλοντός της.

Της ΡΑΝΙΑΣ ΚΛΟΥΤΣΙΝΙΩΤΗ*

* Η Ράνια Κλουτσινιώτη είναι αρχιτέκτων-πολεοδόμος